KOBİ'leri Cloud'a Taşıyalım

Geçtiğimiz birkaç ayda, irili ufaklı pek çok KOBİ ile bulut bilişim üzerine konuştum. Soruların büyük çoğunluğu teknik değildi; “Nereden başlamalıyım, neyi hangi sırayla taşımalıyım, gerçekten daha ucuza geliyor mu?” sorularıydı. Bu yazıda, küçük ve orta ölçekli işletmelerin cloud’a geçişini bir yol haritası şeklinde anlatmaya çalışacağım. Hedef, Nisan 2011 itibarıyla Türkiye’de fiilen mümkün olan adımları net biçimde ortaya koymak.

Neden Şimdi?

Bulut bilişimin KOBİ tarafındaki cazibesi üç noktada birleşiyor:

CAPEX’in OPEX’e dönmesi: 50–100 kişilik bir şirketin kendi sunucusunu, lisansını, yedekleme cihazını alması ve her üç–dört yılda bir yenilemesi büyük bir nakit çıkışı. Kullandığın kadar öde modeli, bu kalemi öngörülebilir aylık gidere çeviriyor.
BT personeli ihtiyacının azalması: Türkiye’de nitelikli sistem yöneticisi maliyetinin nereye gittiğini hepimiz görüyoruz. KOBİ ölçeğinde tam zamanlı bir BT ekibi tutmak yerine, bulut servis sağlayıcısının ekibinden yararlanmak çoğu zaman daha ekonomik.
Erişilebilirlik: Mağaza zinciri olan, sahaya çıkan saha ekibi bulunan ya da farklı şehirlerde şubesi olan bir KOBİ için “her yerden erişim” lüks değil, gereklilik.

Aşamalı Geçiş, Hangi İş Yükü Önce?

Bir KOBİ’yi tek seferde buluta taşımak ne gerekli ne de akıllıca. Ben aşağıdaki sırayı öneriyorum. Her aşamayı bir önceki tamamlandıktan sonra hayata geçirmek, organizasyonun değişime alışmasını da kolaylaştırıyor.

1. Aşama: E-posta ve Takvim

En kolay kazanım burada. Kendi içeride çalışan Exchange sunucusunu, lisansı, antispam cihazını, yedekleme rutinini düşünün. Bunun yerine:

Google Apps for Business, Kullanıcı başına yıllık 50 USD, 25 GB posta kutusu, takvim, Docs.
Microsoft Office 365, Şu an hâlâ beta aşamasında; bu yılın ortasında resmi lansmanı bekleniyor. Microsoft tarafında alışkın olan kurumlar için BPOS’un (Business Productivity Online Suite) doğrudan devamı niteliğinde.

Türkiye’de Google Apps’i tercih eden KOBİ sayısı geçen yıla göre belirgin biçimde arttı. Office 365’in lansmanından sonra rekabet daha da kızışacak.

2. Aşama: Dosya Paylaşımı ve İşbirliği

İçerideki dosya sunucusu, ofis dışına çıkıldığında işe yaramıyor. VPN kurmak KOBİ ölçeğinde çoğu zaman aşırı.

Dropbox for Teams, Geçen ay duyurulan kurumsal sürüm, 5 kullanıcı için yıllık 795 USD’den başlıyor; merkezi yönetim ve daha yüksek depolama getiriyor.
Box.net, Kurumsal odaklı, daha sıkı yönetim özellikleriyle.
Google Docs, Aynı doküman üzerinde gerçek zamanlı çalışmak için en pratik.

3. Aşama: CRM

KOBİ’lerin neredeyse tamamı müşteri verilerini Excel dosyalarında, bilgisayardan bilgisayara kopyalanan belgelerde tutuyor. Bunu cloud CRM’e taşımanın getirisi çok yüksek.

Salesforce.com, Pazarın lideri. Group Edition kullanıcı başına aylık 25 USD’den başlıyor; 5 kullanıcıya kadar.
Microsoft Dynamics CRM Online, Türkiye’de Ocak 2011’de duyuruldu; Office 365 ile entegrasyonu önümüzdeki aylarda olgunlaşacak.
Zoho CRM, Daha düşük bütçeli, küçük ekipler için pratik.

4. Aşama: Muhasebe / Mali İşler

Bu Türkiye için en hassas başlık. Yasal mevzuat açısından, e-defter ve e-fatura tarafında Maliye Bakanlığı’nın 2010’da yayımladığı Genel Tebliğ ile ilk adımlar atıldı ama henüz olgun değil. Bu yüzden ana muhasebe sisteminin (Logo, Mikro, Netsis) tamamen buluta taşınması bugün için tavsiyem değil.

Bunun yerine:

Yan modülleri (saha ekibi raporlaması, harcama yönetimi) cloud SaaS’a almak.
QuickBooks Online veya Xero uluslararası operasyonlar için.
Türkiye’deki muhasebe yazılım sağlayıcıları (Logo, Mikro) zaten “online” sürümlerini hazırlıyorlar; bunları beklemek mantıklı.

5. Aşama: Altyapı (IaaS)

Web sitesi, e-ticaret platformu, dahili uygulamalar için fiziksel sunucu satın almak yerine:

Amazon EC2, Standart referans. Frankfurt bölgesi henüz yok; en yakın Dublin (eu-west-1).
Rackspace Cloud, Genelde EC2’den biraz daha kolay başlangıç.
Türkiye’deki hosting sağlayıcıları, Radore, Vargonen, Doruknet tarafında cloud sunucu ürünleri çıkmaya başladı.

KOBİ tarafında IaaS, çoğu zaman ilk değil son aşama; çünkü doğrudan kullanıcıyla temas etmiyor.

TCO, Gerçekten Daha Ucuz mu?

Müşterilerle yaptığım hesaplamalar şunu gösteriyor: 3 yıllık ufukta, 20–50 kişilik bir KOBİ için cloud çoğu kalemde içeride çalıştırılan altyapıdan ucuz. Ama varsayımlar önemli:

Bant genişliği: Türkiye’de iyi bir kurumsal internet hattı (10 Mbit simetrik fiber) hâlâ pahalı. Buluta taşıdığınız her şey hat üzerinden geliyor; alt yapı sağlamı olmayan bir noktada Office 365’in maliyetini hesaplarken bant genişliğini de eklemeniz gerek.
Eğitim: Çalışanların yeni araçlara alışması zaman alıyor. Bu, görünmez bir maliyet kalemi.
Geçiş projesi: Verilerin taşınması, e-postaların migration’ı için bir defalık maliyetler oluşuyor.

Tipik bir 30 kullanıcılı KOBİ için kabaca hesabım: e-posta + dosya paylaşımı + CRM bulutta tutulduğunda, kendi sunucu altyapısına göre 3 yıllık TCO yaklaşık %30–40 daha düşük çıkıyor. Bant genişliği yatırımı eklendiğinde fark %20–30’a iniyor ama hâlâ artı yönde.

Türkiye’ye Özgü Dikkat Edilmesi Gerekenler

Veri lokasyonu: Bankacılık, sağlık ve bazı kamu işleriyle çalışan firmalar için verinin Türkiye’de tutulması zorunlu. Bu durumda Amazon, Google veya Microsoft’un yurt dışı veri merkezleri seçenek değil; yerel hosting sağlayıcılarıyla çalışmak gerekiyor.
KVKK benzeri yasal düzenleme: Avrupa Birliği veri koruma direktifi (95/46/EC) ile uyumlu bir yasal çerçeve Türkiye’de henüz yok. Bu, hem fırsat hem belirsizlik.
Dil ve destek: Türkçe destek hâlâ büyük sağlayıcıların eksiği. Yerel partner ekosistemi bu boşluğu kapatıyor ama sınırlı.

Sonuç

KOBİ’leri “bir gecede bulut tabanlı şirket” yapmaya çalışmak gerçekçi değil. Bunun yerine e-posta → dosya paylaşımı → CRM → modüler iş uygulamaları → altyapı sırası ile ilerlemek, hem riskleri azaltıyor hem de organizasyona alışma süresi tanıyor. 2011 itibarıyla Türkiye’de yeterli sayıda servis, yeterli olgunlukta. Beklemenin pek bir mantığı kalmadı.